“อ้างว่าคุยส่วนตัว แต่มีแถลงการณ์จากทำเนียบ—นี่ไม่ใช่การเจรจาส่วนตัว และอาจผิดกฎหมาย”
—รศ.ดร.ปณิธาน วัฒนายากร ผู้เชี่ยวชาญด้านความมั่นคงและการต่างประเทศ
เรียบเรียงจากบทสัมภาษณ์ในรายการ “เที่ยงเปรี้ยงปร้าง” ดำเนินรายการโดย “สมจิตต์ นวเครือสุนทร”
—————
เจรจาแบบแพทองธาร: ทำลายกรอบการทูต–ส่อผิดกฎหมาย
รศ.ดร.ปณิธาน เปิดฉากชี้ว่า คลิปสนทนาระหว่างนายกฯ แพทองธาร กับฮุน เซน คือกรณีศึกษาที่สะท้อนความล้มเหลวของการเข้าใจ “กระบวนการทูตอย่างเป็นทางการ” ของรัฐบาลไทย
“เมื่อมีแถลงการณ์จากทำเนียบว่านี่คือ ‘ช่องทางการทูต’ มันไม่ใช่เรื่องส่วนตัวอีกต่อไป และในฐานะการทูต ยังขัดหลักสากล ส่อผิดกฎหมาย และไร้ขั้นตอนป้องกันความเสียหาย”
นอกจากข้ามขั้นตอนทางการทูตแล้ว ยังไม่มีคณะที่ปรึกษา ไม่มีผู้แทนจากหน่วยงานความมั่นคง ไม่มีบันทึกการสนทนา—ที่สำคัญคือ ไม่มีล่ามไทยแม้แต่คนเดียว แต่ใช้ล่ามฝั่งกัมพูชาเพียงฝ่ายเดียว ซึ่งผู้เชี่ยวชาญด้านภาษาได้ตรวจสอบแล้วว่า “แปลคลาดเคลื่อน” ในบางจุดที่อาจส่งผลกระทบตามมา
“กัมพูชาทำตามขั้นตอนการทูตครบ มีการบันทึก มีล่าม มีการจัดเก็บหลักฐานและแจ้งหน่วยงานภายใน ไทยไม่มีอะไรเลย นี่คือความเสียเปรียบอย่างสิ้นเชิง”
สิ่งเดียวที่ฮุน เซน เสียจากกรณีนี้คือ ถูกมองว่าเสียมารยาททางการทูต แต่แล้วไง? สหรัฐฯ ก็เคยทำ ทุกชาติเขาเห็นว่าการกระทำของฮุน เซนคือการรักษาผลประโยชน์ชาติกัมพูชา อีกทั้งปฏิบัติตามระเบียบการทูต แต่ของเราต่างหากที่ไม่ได้ทำอย่างนั้น “ถ้าคิดว่าประเทศอื่น ๆ จะเห็นใจ คิดผิด เพราะผลที่ออกมาตรงกันข้ามเราจะถูกกดมากขึ้น ต่างชาติจะขาดความยำเกรง อำนาจต่อรองของเราน้อยลง การเจรจาจะสำเร็จยากขึ้น เสี่ยงที่ประเทศอื่นจะรุกคืบทางการทูตกับเรามากขึ้นเหมือนที่กัมพูชาทำ”
———
คลิปเดียวสะเทือนจากในประเทศถึงเวทีโลก
แม้คำขอโทษจากแพทองธาร จะลดแรงเสียดทานในประเทศไปบ้าง แต่ผล กระทบต่อความเชื่อมั่นในเวทีระหว่างประเทศนั้น “รุนแรงและต่อเนื่อง” โดยเฉพาะเมื่อสื่อต่างชาติและประเทศเพื่อนบ้านนำไปตีความว่า ไทยไม่มีความพร้อมและขาดภาวะผู้นำในระดับนานาชาติ การทูตอ่อนด้อย ซึ่งจะทำให้เราเสียเปรียบในทุกเวทีการเมืองระหว่างประเทศ
“เรื่องนี้ไม่ได้กระทบแค่เก้าอี้นายกฯ แต่กระทบภาพลักษณ์ของระบบการต่างประเทศไทยทั้งระบบ”
———
ประเทศอื่นรุก—ไทยตั้งรับไม่ได้
ในขณะที่กัมพูชารุกทุกด้าน ทั้งปล่อยคลิป เปิดเกมสื่อ ยื่นคำร้องต่อศาลโลก 4 จุดพิพาท (ตาเมือนธม, ตาเมือนโต๊ด, ตาควาย, ช่องบก) และกำลังขยายผลไปถึงคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติ ฝ่ายไทยกลับยังไม่มีท่าทีเชิงรุกหรือข้อมูลชี้แจงที่เป็นระบบ
“แม้เราจะไม่รับอำนาจศาลโลก แต่เราต้องบริหารจัดการ ไม่ใช่ปล่อยให้เขารายงานฝ่ายเดียว เพราะจะเสียเปรียบทุกทาง ทั้ง ๆ ที่มีข้อมูลว่ากัมพูชาไม่ปฏิบัติตามคำสั่งศาลโลกหลายเรื่อง”
———-
ส่อซ้ำรอยอดีต: 75 ปีสัมพันธ์ไทย–กัมพูชา อาจสะบั้นอีกครั้ง
อาจารย์ปณิธานเตือนว่า สถานการณ์ขณะนี้เริ่มคล้ายกับเหตุการณ์ตัดสัมพันธ์ในปี 2501–2502 (กรณีปราสาทพระวิหาร) และปี 2546 (เผาสถานทูตไทย) และปี 2552-2553 โดยปีนี้ที่ควรเป็นโอกาสครบรอบ 75 ปีความสัมพันธ์ทางการทูต กลับมีแนวโน้มจะกลายเป็น “จุดเริ่มต้นของการแตกหักครั้งใหม่”
“ผู้นำกัมพูชาขยับเองทุกมิติ บีบตรงไปที่ตัวนายกฯ ไทย สื่อของรัฐโจมตี ปล่อยคลิป และเชื่อว่าจะมีอีก นี่ไม่ใช่แค่เกมการเมือง แต่เป็นยุทธศาสตร์ระยะยาว”
———-
เมื่อผู้นำปกป้องเก้าอี้มากกว่าประเทศ
อาจารย์ปณิธานชี้ว่า ขณะที่กัมพูชาเดินเกมระหว่างประเทศอย่างเป็นระบบ ฝ่ายไทยกลับทุ่มทรัพยากรทุกภาคส่วนเพื่อปกป้องตำแหน่งนายกรัฐมนตรี
“ผู้นำอยู่รอด แต่ประเทศเสียหายก็มีมาแล้วมากมาย
และก็มีอีกหลายครั้งที่ผู้นำล่ม แต่ประเทศยังอยู่รอดได้”
เขาย้ำว่าการเมืองภายในที่เสียงปริ่มน้ำ นายกฯ ถูกตั้งคำถามวุฒิภาวะต่ำ ขาดความรู้ความสามารถ ทำให้ลำบากในการเจรจาระหว่างประเทศ ไม่สามารถต่อรองกับนานาชาติได้อย่างมีน้ำนัหก
———
ความสัมพันธ์สองตระกูล: ยังแนบแน่น และอันตราย
แม้จะมีท่าทีหักกันจากการปล่อยคลิปสนทนา แต่อาจารย์ปณิธานเตือนว่า ความสัมพันธ์ระหว่างตระกูลชินวัตรกับฮุน เซน อาจไม่ได้แตกจริง และ “ยังเหนียวแน่นเหมือนคนในครอบครัวที่ทะเลาะกัน”
“ยิ่งเห็นคำพูดอย่าง ‘อยากได้อะไรบอก เดี๋ยวจัดให้’ คนยิ่งสงสัยว่า มีอะไรที่เคย ‘จัดให้’ กันไปแล้วบ้าง? มีผลประโยชน์ทับซ้อนแค่ไหน? ใครได้อะไรจากความสัมพันธ์นี้?”
โดยเฉพาะเมื่อนำไปเชื่อมกับกรณีคลิปฮุน เซน สั่งการอุ้มคนเห็นต่างในไทย หรือคดีลอบสังหารฝ่ายค้านกัมพูชาบนแผ่นดินไทยที่ไม่คืบหน้า ยิ่งตอกย้ำคำถามว่ารัฐบาลเพื่อไทย “เคยอำนวยความสะดวกให้รัฐบาลกัมพูชา” หรือไม่
—————
“ประเทศไทยไม่ได้เสียหน้าแค่จากคลิป แต่เสียศักดิ์ศรีทางการทูต และศรัทธาในผู้นำบนเวทีโลก… และสิ่งเหล่านี้ ไม่สามารถแก้ด้วยคำขอโทษ”
— รศ.ดร.ปณิธาน วัฒนายากร
#ThePublisherTH#สำนักข่าวออนไลน์เพื่อสังคม#แพทองธารชินวัตร#รัฐบาลแพทองธาร#ชายแดนไทยกัมพูชา#ฮุนเซน#กัมพูชา#คลิปเสียงแพทองธาร#คปท#ภูมิใจไทยถอนตัว#คลิปหลุด9นาที#เกมการเมือง#พรรคร่วมแตก#มันจบแล้วอุ๊งอิ๊งค์#เที่ยงเปรี้ยงปร้าง #วิกฤตไทยกัมพูชา#สัมภาษณ์พิเศษ#ลดระดับความสัมพันธ์#ดรปณิธานวัฒนายากร
