โรงไฟฟ้านิวเคลียร์ ไม่ใช่คำตอบของประเทศไทย”

โรงไฟฟ้านิวเคลียร์ ไม่ใช่คำตอบของประเทศไทย”

— รศ.ดร.ชาลี เจริญลาภนพรัตน์

อนุกรรมการด้านบริการสาธารณะ พลังงานและสิ่งแวดล้อม สภาองค์กรของผู้บริโภค

เรียบเรียงจากบทสัมภาษณ์ในรายการ “เที่ยงเปรี้ยงปร้าง” ดำเนินรายการโดย “สมจิตต์ นวเครือสุนทร”

⸻

“ถูก–ปลอดภัย–สะอาด” หรือ “แพง–เสี่ยง–ใช้เวลานาน”?

ในระหว่างที่แผนพัฒนากำลังผลิตไฟฟ้า (PDP) ฉบับใหม่ของประเทศไทยยังอยู่ระหว่างจัดทำ การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) เริ่มโหมกระแสโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ขนาดเล็ก หรือ SMR (Small Modular Reactor) ด้วยคำโปรยว่า ถูก ปลอดภัย สะอาด—แต่ รศ.ดร.ชาลี เจริญลาภนพรัตน์ กลับมองว่าสิ่งเหล่านี้ยังห่างไกลจากความจริง

“ต้นทุนไม่ได้ถูกอย่างที่คิด” เขาระบุ “แม้จะอ้างว่าอาจอยู่ในช่วง 2 บาทเศษ แต่กลับขัดแย้งกับงานวิจัยระดับโลกที่เพิ่งเผยแพร่ในเดือนมิถุนายนที่ผ่านมา พบว่าในอาเซียน หากสร้าง SMR จริง ต้นทุนจะอยู่ที่ 9–12 บาทต่อหน่วย ซึ่งจะกระทบกับค่าไฟฟ้าอย่างแน่นอน”

⸻

SMR: เทคโนโลยีใหม่–ที่มาพร้อมความเสี่ยง

แม้ SMR จะถูกออกแบบให้สร้างได้เร็ว เพราะผลิตในโรงงานแล้วนำมาประกอบในพื้นที่ แต่ รศ.ดร.ชาลีชี้ว่า ยังมีตัวอย่างที่ประสบความสำเร็จน้อยมาก

“บางคนบอกว่าใช้เวลา 8–10 ปี ก็ได้โรงไฟฟ้านิวเคลียร์แล้ว แต่นั่นคือภาพฝัน ยังไม่มีหลักฐานชัดเจนว่าเกิดขึ้นจริง”

ที่สำคัญ SMR แม้จะปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ต่ำ แต่หลีกเลี่ยงไม่ได้ที่จะต้องจัดการ “กากกัมมันตรังสี” ซึ่งเป็นอันตรายต่อมนุษย์ และจำเป็นต้องตั้งหน่วยงานเฉพาะขึ้นมาดูแล—ซึ่งสุดท้ายก็จะกลายเป็นภาระงบประมาณและยังมีคำถามเรื่องการบริหารจัดการที่ดีซึ่งเป็นจุดอ่อนของภาครัฐ

⸻

แพง แต่ไม่รู้สึก? เพราะประชาชนถูกหลอกใช้

แม้กำลังการผลิตจาก SMR ที่มีการวางแผนไว้จะมีสัดส่วนเพียง 1–2% ของระบบไฟฟ้ารวม แต่ รศ.ดร.ชาลีเตือนว่า “ก็เหมือนการใส่เกลือไม่กี่เม็ดลงในแก้วน้ำ คนกินอาจไม่รู้สึกว่าเค็ม แต่คนที่ได้ประโยชน์คือกลุ่มทุนที่ซ่อนอยู่ในเกลือเม็ดนั้น เพราะการสร้างโรงไฟฟ้าต้องใช้เงินนับหมื่นล้านบาทจะมีคนได้ประโยชน์มหาศาลแต่ไม่ใช่ประชาชน แม้ค่าไฟอาจขยับไม่มากแต่ประชาชนก็คือคนแบกภาระอยู่ดี”

⸻

เราไม่ได้จนตรอกถึงขั้นต้องใช้นิวเคลียร์

“ประเทศไทยยังไม่ถึงทางตันที่ต้องพึ่งพานิวเคลียร์” รศ.ดร.ชาลีกล่าวอย่างหนักแน่น พร้อมเสนอให้หันมาสนับสนุนพลังงานหมุนเวียนที่มีศักยภาพสูงมากขึ้นเรื่อย ๆ โดยเฉพาะ “โซลาร์ฟาร์ม” และ “โซลาร์รูฟท็อป” ในครัวเรือน

“เปิดให้ประชาชนติดตั้งโซลาร์แบบไม่จำกัด ต้นทุนจะถูกลงแน่นอน เพราะเทคโนโลยีราคาต่ำลงเรื่อย ๆ”

⸻

PDP ต้องไม่เป็นแผนของทุน

แผน PDP ที่กำลังจัดทำขึ้น จะเป็นแผนแม่บทด้านพลังงานไปอีก 17 ปีข้างหน้า รศ.ดร.ชาลีย้ำว่า ต้องทำให้ภาคประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมในการกำหนดแผน

“วันนี้ระบบยังเปิดให้แค่รัฐกับเอกชนไม่กี่รายผลิตไฟฟ้าได้ แต่ถ้าเราทำให้โซลาร์ลูฟเต็มหลังคาบ้านได้เมื่อไหร่—ข้อดีคือรัฐไม่ต้องลงทุนหนัก สายส่งก็ไม่ต้องสร้างเพิ่ม การสูญเสียไฟฟ้าก็ลดลง ต้นทุนก็ลด พึ่งพาเชื้อเพลิงจากต่างประเทศลดลง”

และสิ่งที่จำเป็นอย่างยิ่งคือการ พัฒนาโครงข่ายสายส่ง หรือ “กริด” ให้พร้อมรองรับพลังงานหมุนเวียนให้ได้ 50–60% ในอนาคต ซึ่งยังต้องเร่งลงทุนและวางแผนรองรับตั้งแต่วันนี้

⸻

ชำแหละวิสัยทัศน์ “ฮับไฟฟ้าสีเขียว” ของทักษิณ

ต่อกรณีที่ ทักษิณ ชินวัตร ประกาศวิสัยทัศน์ว่าไทยจะเป็น “ฮับไฟฟ้าสีเขียว” โดยใช้ที่ดิน 1.4 ล้านไร่ทำโซลาร์ฟาร์มผลิตไฟฟ้า 40,000 เมกะวัตต์ เพื่อลดการนำเข้าน้ำมันนั้น—อาจารย์ชาลีมองว่า แนวคิดนี้แม้จะดูดีในภาพรวม แต่ก็ ไม่ครอบคลุมข้อเท็จจริงทางเทคนิค

“ไฟฟ้าในไทยไม่ได้ผลิตจากน้ำมัน แต่ใช้ก๊าซธรรมชาติเป็นหลัก และโซลาร์เซลล์ผลิตไฟฟ้าได้แค่ช่วงกลางวัน 4–6 ชั่วโมง เวลาที่เหลือยังต้องพึ่งพาแหล่งพลังงานอื่น เช่น ลม น้ำ ชีวมวล หรือการกักเก็บพลังงาน”

เขาย้ำว่า วิสัยทัศน์นี้ยังเป็นแนวทางของ ทุนขนาดใหญ่ ทั้งที่สิ่งที่ควรเกิดคือ “พลังงานหมุนเวียนของประชาชน” ที่กระจายตัวในบ้านเรือนและชุมชน

⸻

โรงไฟฟ้าล้น ไม่ต้องสร้างเพิ่ม

ที่สำคัญ—ประเทศไทยยังมีโรงไฟฟ้าล้นระบบอยู่ถึง 40–50% ของความต้องการใช้ “เราไม่มีความจำเป็นต้องสร้างโรงไฟฟ้าใหม่ในอีกหลายสิบปี” อาจารย์ชาลีเน้น

เขาเสนอว่า ถึงเวลา เลิกสร้างโรงไฟฟ้าฟอสซิล แล้วหันไปสร้างแรงจูงใจให้ประชาชนติดโซลาร์เซลล์เต็มหลังคา เปลี่ยนโครงสร้างการซื้อขายไฟฟ้าให้ประชาชนสามารถขายคืนเข้าสู่ระบบได้ง่ายขึ้น ไม่ใช่เปิดช่องให้เฉพาะกลุ่มทุนพลังงาน

⸻

พลังงานหมุนเวียนคือคำตอบของไทย

ท้ายที่สุด อาจารย์ชาลีย้ำว่า ประเทศไทยมีศักยภาพด้านพลังงานหมุนเวียนอย่างแท้จริง—ทั้งแสงแดดที่สม่ำเสมอ พื้นที่เกษตรที่สามารถผลิตชีวมวล และเศษวัสดุทางการเกษตร รวมถึงไบโอแก๊สจากฟาร์มปศุสัตว์ และศักยภาพลมในหลายพื้นที่

“สิ่งเหล่านี้คือพลังงานสะอาดที่ไทยมีอยู่แล้ว ใช้ได้จริง มีต้นทุนต่ำ และไม่เสี่ยงแบบนิวเคลียร์ ซึ่งยังเต็มไปด้วยความไม่แน่นอน”

#ThePublisherTH #สำนักข่าวออนไลน์เพื่อสังคม #เที่ยงเปรี้ยงปร้าง #รัฐบาลแพทองธาร #ทางออกประเทศไทย #ค่าไฟแพง #พลังงานและสิ่งแวดล้อม #สภาองค์กรของผู้บริโภค #PDPใหม่ต้องไม่ซ้ำรอยเดิม #พลังงานหมุนเวียนคือคำตอบ